محسن جابرى عربلو
25
فرهنگ اصطلاحات فقه اسلامى ( در باب معاملات ) ( فارسى )
« بيع » كه به معنى فروختن و خريدن آمده است « 1 » و در متون فقهى تعاريف متعددى براى آن نمودهاند كه به برخى از آنها اشاره مىشود : الف - مبادله مال به مال يا مقابله مال به مال « 2 » . ب - انتقال عين از شخصى به ديگرى در مقابل عوض معين با تراضى « 3 » . ج - نقل ملك به صيغه مخصوصه « 4 » . د - انشاء تمليك عين به مال « 5 » . و بالاخره در فقه اسلامى نه ده نه صد ، هزارها لغت و اصطلاح وجود دارد كه متخصصين اين رشته معانى مختلف و تفسيرهاى گوناگون براى آنها بيان كردهاند . اكنون نمونههاى ديگر : بيع ملامسه : الف : بيع ملامسه اين است كه شخص جامه يا متاع را باز نكند و نگاه در آن ننمايد و فقط از پشت جامه آن را لمس و خريدارى كند و يا در شب ابتياع نمايد و از خصوصيات آن بىخبر باشد « 6 » . ب : ملامسه آن است كه لمس را بيع قرار دهند فى المثل بايع به مشترى بگويد : « هرگاه جامه مرا لمس كردى آن را به تو فروختم » « 7 » . ج : و يا لمس را شرط لزوم بيع قرار دهند و فى المثل بايع به مشترى بگويد : « هرگاه جامه مرا لمس كردى بيع لازم و واجب مىگردد » اين بيع از بيوع زمان جاهليت بود كه نبى اكرم ( ص ) از آن نهى فرمود ، زيرا مستلزم غرر مىباشد و
--> ( 1 ) . لسان العرب ماده « بيع » الصحاح چاپ دار الكتاب العربى مصر ، ج 3 ، ص 1189 . ( 2 ) . مصباح المنير چاپ مصر ، ج 1 ، ص 45 . المجموع ( شرح مهذب ) تأليف ابو زكريا محى الدين النووى چاپ مصر ، ج 9 ، ص 149 . مكاسب ( شيخ انصارى ) ص 79 . ( 3 ) . المبسوط ( شيخ طوسى ) چاپ مكتبه مرتضويه ، ج 2 ، ص 76 . ( 4 ) . جامع المقاصد ( شرح قواعد علامه ) تأليف محقق كركى شيخ نور الدين ابو الحسن على بن الحسين چاپ سنگى كتاب المتأخر . ( 5 ) . مكاسب ( شيخ انصارى ) چاپ مطبعه اطلاعات 1385 ه . ق . ص 79 . ( 6 ) . المدونة الكبرى ( مالك بن انس ) چاپ مطبعه سعادت 1324 ه . ق . ص 38 ، شرح زرقانى ( برموطا مالك ) چاپ مصر ج 3 ، ص 316 ، تذكرة الفقهاء ( علامه حلى ) چاپ مكتبه مرتضويه ج 1 ، ص 468 ، معانى الاخبار ( شيخ صدوق ) چاپ تهران ، ص 278 . ( 7 ) . مغنى المحتاج ( شرح منهاج ) تأليف خطيب شربينى چاپ مصر ، ج 2 ، ص 31 ، ج تذكرة الفقهاء ج مذكور ، ص مذكور .